Αθηνά Αθανασίου: Για την Αριστερά της κοινωνικής χειραφέτησης και της δημοκρατικής συλλογικότητας

Το συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ πραγματοποιείται σε μια κομβική στιγμή για την ελληνική κοινωνία, και σε μια ιστορική συγκυρία για τον κόσμο. Σ’ αυτό το ζοφερό ιστορικό παρόν, ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός βρίσκεται σε ρήξη με τη δημοκρατία, η ακροδεξιά ενισχύεται και ο μιλιταρισμός κλιμακώνεται. Η πολιτική διολισθαίνει σε έναν αυταρχικό και μετα-δημοκρατικό «ρεαλισμό», δικαιώματα περιστέλλονται και ο δημόσιος χώρος συρρικνώνεται.

Ζητούμενο της στρατηγικής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ είναι να ηττηθεί η κυβέρνηση της δεξιάς και το ιδεολογικό πολιτικό της σχέδιο. Ζητούμενο είναι να εμπνεύσει κοινωνικές δυναμικές και να συμβάλει σε ευρύτερες διαδικασίες, σε εθνικό και διεθνικό επίπεδο, με στόχο να αναχαιτιστεί το νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα και ο νεοφασισμός, να αποτραπεί ο πόλεμος και ο μιλιταρισμός, να αντιμετωπιστούν οι κοινωνικές ανισότητες, να καταξιωθούν τα κοινωνικά αγαθά και οι δημόσιες πολιτικές αλληλεγγύης, να προωθηθεί η αναδιανομή υπέρ των ευάλωτων και των αποκλεισμένων.

Αυτή την αποφασιστική στιγμή, που η ανθρωπότητα βρίσκεται στο χείλος του τρίτου παγκοσμίου πολέμου, ιστορικό καθήκον της Αριστεράς είναι να είναι Αριστερά. Να μην δώσει χώρο στη λογική και στα όπλα του αντιπάλου στο όνομα συστημικών προσαρμογών. Πολιτική συμμαχιών δεν σημαίνει προγραμματικές υποχωρήσεις χωρίς φυσιογνωμία και όραμα. Αντίθετα, απάντηση είναι η εκπόνηση και προώθηση ενός διαφορετικού προγράμματος, μιας διαφορετικής προοπτικής: ανταγωνιστικής προς την υπαρκτή κατάσταση της αυταρχικής απο-δημοκρατικοποίησης.

Σ’ αυτόν τον αγώνα της ριζοσπαστικής και ανανεωτικής Αριστεράς για ιδεολογική ηγεμονία, χρειάζεται και κοινωνική γείωση και προγραμματικός ορίζοντας, για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης της κοινωνικής πλειοψηφίας και ειδικά των πληττόμενων στρωμάτων.

Προχωράμε και ανοίγουμε το δρόμο προχωρώντας, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές υποχωρήσεις, την ζοφερή άνοδο του κοινωνικού συντηρητισμού, της ακροδεξιάς και της alt right στο κόσμο, αλλά και παίρνοντας νήματα από τις κοινωνικές κινητοποιήσεις και νίκες -όπως η κινητοποίησης που οδήγησε στην καταδίκη της ΧΑ, η παγκόσμια φεμινιστική εξέγερση κατά της έμφυλης βίας, οι αντιστάσεις στην αστυνομική βία και το ρατσισμό, οι ταξικές νίκες εναντίον της εργασιακής επισφάλειας.

Η ανάδειξη των ιδεολογικών επίδικων και των συντεταγμένων της πολιτικής σύγκρουσης απαιτεί πολιτικοποίηση του κόμματος και εμβάθυνση των συλλογικών διαδικασιών του: απαραίτητη προϋπόθεση του αγώνα για την ηγεμονία. Το κόμμα και η δημοκρατική του λειτουργία είναι το όχημα αυτού του ιστορικού καθήκοντος. Η δημοκρατία και η συντροφικότητα είναι ο αέρας που αναπνέει ένα κόμμα της ριζοσπαστικής και ανανεωτικής Αριστεράς.

Για την αριστερά που θέλει να αλλάξει τον κόσμο, είναι επίδικο το κόμμα ως εργαστήριο ιδεών και δημοκρατίας με σαφή κοινωνική τοποθέτηση. Εσωκομματική δημοκρατία σημαίνει συμμετοχή, διαβούλευση, ενεργές οργανώσεις μελών. Αντίδοτο στη μεταπολιτική ρευστοποίηση και τη συστημική προσαρμογή είναι η συλλογική δημοκρατική λειτουργία πέρα από τη λογική της ανάθεσης και των διορισμένων οργάνων.

Η συντροφικότητα είναι πολιτικό επίδικο κομβικό στον κοινωνικό μετασχηματιστικό ρόλο της Αριστεράς. Στο εσωκομματικό και δημόσιο ύφος και ήθος της δεν χωράει ο σεξισμός, τα ρατσιστικά σχόλια, η κουλτούρα της μαγκιάς που παριστάνει τη «μαχητική αντιπολίτευση», η στοχοποίηση της διαφορετικής άποψης.

Αν σ’ αυτή την αποφασιστική συγκυρία ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ υποκύψει στις πιέσεις της απο-ϊδεολογικοποίησης και της αποπολιτικοποίησης, θα ηττηθεί. Η μεταδημοκρατική κεντροαριστερή στροφή δεν είναι ο δρόμος της πολιτικής ηγεμονίας -είναι συνταγή εκλογικής αποτυχίας, ιδεολογικής ήττας και απώλειας του κόμματος.

Χρειαζόμαστε θεωρητικές επεξεργασίες, ιδεολογική ενόραση, και προγραμματικές δεσμεύσεις πέρα από το αντιδιαλεκτικό και αναχρονιστικό δίλημμα μεταρρυθμίσεις – ρήξη για το κοινωνικό κράτος, τη δημόσια υγεία και παιδεία/έρευνα, τον αντι-εθνικισμό, σχέση εκκλησίας-κράτους, ανισότητες και διακρίσεις, υπεράσπιση των κοινωνικών δικαιωμάτων, υπεράσπιση εμβληματικών κατακτήσεων όπως η Συμφωνία των Πρεσπών, εμβάθυνση και ριζοσπαστικοποίηση της δημοκρατίας, πολιτική για καταπολέμηση κοινωνικών ανισοτήτων, με όραμα το δημοκρατικό σοσιαλισμό του 21ου αιώνα: όραμα που πρέπει να τίθεται ως ορίζοντας των αγώνων μας, ως επείγον και διαρκές αίτημα και «πλεόνασμα ουτοπίας» (για να θυμηθούμε τον Μπλοχ).

Η νεοφιλελεύθερη διακυβέρνηση του ταξικού δαρβινισμού και το σκοτάδι της ακροδεξιάς δεν θα περάσουν. Θα είμαστε με την ειρήνη και τους πρόσφυγες και τις προσφύγισσες. Παλεύουμε για/με μια Αριστερά της κοινωνικής χειραφέτησης και της ειρήνης, αντιμιλιταριστική, αντιφασιστική, φεμινιστική. Για όλα αυτά χρειαζόμαστε ένα κόμμα της δημοκρατικής συλλογικότητας.