Δ. Παπαδημούλης: Οι εντεινόμενες ανισότητες απειλούν το ευρωπαϊκό κοινωνικό κεκτημένο

Άρθρο αναφορικά με τις εντεινόμενες ανισότητες στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα κατά την ύστερη εποχή της πανδημίας, υπογράφει ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, Δημήτρης Παπαδημούλης, στο ειδησεογραφικό iEidiseis <-LINK άρθρου)

Όπως σημειώνει ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, «η υγειονομική κρίση επιδείνωσε τις προϋπάρχουσες ανισότητες, με αποτέλεσμα «ευάλωτες κοινωνικές ομάδες όπως άστεγοι, ηλικιωμένοι, Ρομά, άτομα με αναπηρία, θύματα έμφυλης βίας, μετανάστες και πρόσφυγες, να έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της κρίσης».
Ο Δημήτρης Παπαδημούλης κανει λόγο για εργασιακή επισφάλεια («περισσότεροι άνθρωποι αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες λόγω απώλειας της εργασίας τους και πτώσης του εισοδήματος τους») νεανική ανεργία («ενδεικτικά, στην Ελλάδα η ανεργία των νέων σημείωσε αρνητική πρωτιά στην ΕΕ, σκαρφαλώνοντας στο 39,1% τον Νοέμβριο του 2021, την στιγμή που η συνολική ανεργία στην χώρα ήταν 13,4% για την ίδια περίοδο»), αλλά και έμφυλες ανισότητες («οι γυναίκες στην πανδημία βρέθηκαν να αντιμετωπίζουν ένα τριπλό βάρος, με το σπίτι να είναι ταυτόχρονα χώρος εργασίας, εκπαίδευσης και φροντίδας»).

Μόνη απάντηση ανάκαμψης από αυτήν την κρίση, σύμφωνα με τον Δημ. Παπαδημούλη, θα πρέπει να είναι «εκτός από την υγειονομική περίθαλψη, «οι κοινωνικές υποδομές και οι δημόσιες κοινωνικές υπηρεσίες σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, απαραίτητες για την ανάκαμψη και ανθεκτικότητα της Ευρώπης και με βασικό ρόλο στην κοινωνική συνοχή».
«Είναι καιρός να “χτίσουμε καλύτερα”, βάζοντας σε προτεραιότητα τους ανθρώπους», υπογραμμίζει ο Έλληνας Αντιπρόεδρος του ΕΚ. «Η ανάκαμψη είναι η ευκαιρία μας να κάνουμε περισσότερα από το να αναιρέσουμε απλώς τις επιπτώσεις της πανδημικής κρίσης».

Ακολουθεί το πλήρες άρθρο:

Οι εντεινόμενες ανισότητες απειλούν το ευρωπαϊκό κοινωνικό κεκτημένο

*του Δημήτρη Παπαδημούλη

Αντιμετωπίζουμε μια άνευ προηγουμένου κρίση στην Ευρώπη, που βαθαίνει τις κοινωνικές ανισότητες, θέτοντας τo ευρωπαϊκό κοινωνικό κεκτημένο σε κίνδυνο. Η αντιμετώπιση αυτής της κρίσης απαιτεί τολμηρές ενέργειες. Όπως έδειξε και η πανδημία κανείς δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτήν την κρίση μόνος, αλλά ανταποκρινόμαστε καλύτερα δουλεύοντας μαζί σε ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο. Αντίστοιχα με αλληλεγγύη μεταξύ όλων των επιπέδων διακυβέρνησης μπορούμε να μετριάσουμε τις αρνητικές επιπτώσεις στο μέγιστο και να οικοδομήσουμε μια δίκαιη, χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμη ανάκαμψη στην ΕΕ, χωρίς να αφήνουμε καμία και κανέναν πίσω, θέτοντας την κοινωνική πολιτική στο επίκεντρο της ανάκαμψης.

Η υγειονομική κρίση επιδείνωσε τις προϋπάρχουσες ανισότητες. Ευάλωτες κοινωνικές ομάδες όπως άστεγοι, ηλικιωμένοι, Ρομά, άτομα με αναπηρία, θύματα έμφυλης βίας, μετανάστες και πρόσφυγες, έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της κρίσης. Ιδιαίτερα όσον αφορά τις έμφυλες ανισότητες το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) ανέδειξε ότι οι γυναίκες στην πανδημία βρέθηκαν να αντιμετωπίζουν ένα τριπλό βάρος[1]: το σπίτι να είναι ταυτόχρονα ο χώρος εργασίας, εκπαίδευσης και φροντίδας. Επιπλέον, η μεταφορά πολλών και βασικών υπηρεσιών στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης, διεύρυνε το ψηφιακό χάσμα, επηρεάζοντας ιδιαίτερα τα παιδιά που βρίσκονται στο όριο της φτώχειας. Η ίδια η φτώχεια αυξήθηκε ραγδαία στις πόλεις, όπου αναδείχθηκαν νέες ομάδες ανθρώπων που κινδυνεύουν από τη φτώχεια – οι «νέοι φτωχοί αστοί».

Παράλληλα, περισσότεροι άνθρωποι αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες λόγω απώλειας της εργασίας τους και πτώσης του εισοδήματος τους. Ιδιαίτερα κινδυνεύουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι, καθώς δεν  καλύπτονται επαρκώς από μέτρα στήριξης του εθνικού εισοδήματος. Σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ[2] οι απώλειες θέσεων εργασίας εκτιμάται ότι είναι υψηλότερες στις μεγάλες πόλεις από ό,τι αλλού, πλήττοντας ιδιαίτερα τα άτομα με χαμηλή ειδίκευση, αυτοαπασχολούμενους, μετανάστες εργάτες, άτομα με επισφαλή σύμβαση και άτομα στην άτυπη οικονομία.
Επίσης, ο κίνδυνος ανεργίας είναι αρκετά υψηλότερος μεταξύ των νέων, των οποίων η εκπαίδευση και οι διαδρομές κατάρτισης έχουν διακοπεί, ενώ πολλοί δεν βρίσκουν πρακτική άσκηση ή μαθητεία για να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Ενδεικτικά, στην Ελλάδα η ανεργία των νέων σημείωσε αρνητική πρωτιά στην Ε.Ε., σκαρφαλώνοντας στο 39,1% τον Νοέμβριο του 2021 την στιγμή που η συνολική ανεργία στην χώρα ήταν 13,4% για την ίδια περίοδο.

Ως κύριο και βασικό συμπέρασμα από τις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση της πανδημίας έχει αναδειχθεί το πόσο σημαντική είναι η υγειονομική περίθαλψη, οι κοινωνικές υποδομές και οι δημόσιες κοινωνικές υπηρεσίες σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο. Η ανάκαμψη από αυτήν την κρίση αποτελεί σημείο καμπής για τις απαραίτητες επενδύσεις στον κοινωνικό πυλώνα. Μαθαίνοντας από την προηγούμενη οικονομική κρίση του 2008-2009, όταν τα μέτρα λιτότητας οδήγησαν σε αύξηση των ανισοτήτων σύμφωνα και με σχετική έκθεση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων [3] αλλά και υποεπενδύσεις σε τοπικό επίπεδο, η απάντηση σε αυτήν την κρίση θα πρέπει να είναι διαφορετική: Οι δημόσιες κοινωνικές υπηρεσίες είναι απαραίτητες για την ανάκαμψη και ανθεκτικότητα της Ευρώπης και διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην κοινωνική συνοχή.
Ως εκ τούτου είναι σημαντικό οι επενδύσεις στον κοινωνικό τομέα να ενισχυθούν και να αναδειχθούν ως βασική προτεραιότητα για μια δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη.

Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι όλοι οι Ευρωπαίοι έχουν πρόσβαση σε προσιτή υγειονομική περίθαλψη καλής ποιότητας. Πρέπει να δημιουργήσουμε περισσότερες ποιοτικές θέσεις εργασίας με δίκαιες εργασιακές συνθήκεςπερισσότερες εκπαιδευτικές διαδρομές χωρίς αποκλεισμούς, να εξασφαλίσουμε αξιοπρεπή και οικονομικά προσιτή στέγαση, και την παροχή ενεργής υποστήριξης στους πιο ευάλωτους.
Για να επιτευχθεί αυτό, χρειαζόμαστε ισχυρές επενδύσεις σε κοινωνικές υποδομές και κοινωνικές υπηρεσίες σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, με το σωστό μείγμα πολιτικών και οικονομικούς πόρους για την υλοποίηση του
Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Πυλώνα.

Με την νέα προγραμματική περίοδο των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων 2021 – 2027 έχουν εγκριθεί πόροι ύψους 426,7 δισεκατομμύρια ευρώ στον πυλώνα της κοινωνικής συνοχής στο σύνολο της Ε.Ε., οι οποίοι έρχονται συμπληρωματικά με 776,5 δισεκατομμύρια ευρώ από το ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας[4]. Είναι λοιπόν μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για την Ευρώπη να επενδύσει στην ανάκαμψη με την «κοινωνία όρθια».

Οφείλουμε να αφουγκραστούμε την κοινωνία που διέρχεται από άλλη μια κρίση και να προχωρήσουμε σε συστημικές αλλαγές για την οικοδόμηση μιας βιώσιμης κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς. Η ανάκαμψη είναι η ευκαιρία μας να κάνουμε περισσότερα από το να αναιρέσουμε απλώς τις επιπτώσεις της πανδημικής κρίσης. Είναι καιρός να «χτίσουμε καλύτερα», βάζοντας σε προτεραιότητα τους ανθρώπους. Αυτό σημαίνει ότι θέτουμε την κοινωνική πολιτική ψηλά στην ατζέντα της ΕΕ, των κρατών και των τοπικών κοινωνιών για την ανάκαμψη, παράλληλα με τους στόχους για την κλιματική ουδετερότητα και τον ψηφιακό μετασχηματισμό.

* Ο Δημήτρης Παπαδημούλης είναι Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Συντονιστής της Ευρωομάδας της Αριστεράς (The Left) στην Επιτροπή Προϋπολογισμών (BUDG) και μέλος της Ομάδας Εργασίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον έλεγχο εφαρμογής του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας

[1] EIGE: Covid-19 derails gender equality gains

[2] ΟΟΣΑ 2020: From pandemic to recovery: Local employment and economic development

[3] EIB (2018):  Inequality in Europe

[4] Recovery plan for Europe